ავტოსაგზაო შემთხვევისას დაშვებული 5 გავრცელებული შეცდომა

1. შემთხვევის შესახებ შესაბამისი სამსახურისთვის შეუტყობინებლობა

მძღოლმა უნდა გააჩეროს ავტომობილი, ჩართოს საავარიო სიგნალიზაცია, შეამოწმოს დაშავებულთა მდგომარეობა და შემთხვევის შესახებ დაუყოვნებლივ აცნობოს შესაბამის სამსახურს.

ეს ვალდებულებები გაწერილია საქართველოს კანონში „საგზაო მოძრაობის შესახებ“, 27-ე მუხლში. გადაუდებელი შემთხვევისას დარეკეთ კი 112-ზე.

თუ არავინ დაშავებულა, კანონი მხარეებს საშუალებას აძლევს შეთანხმებით შეადგინონ და ხელი მოაწერონ შემთხვევის სქემას, შემდეგ კი ფაქტი საპატრულო პოლიციის უახლოეს დანაყოფში გააფორმონ. ნუ ივარაუდებთ, რომ ზეპირი შეთანხმება ყველა სამართლებრივ ან სადაზღვევო საკითხს აგვარებს.

საერთაშორისო პრაქტიკაშიც, მაგალითად, საქმეში Commercial Union Insurance Co. v. International Flavors & Fragrances, Inc., სასამართლოებმა მკაცრად განსაზღვრეს, რომ შეტყობინების ვადების უგულებელყოფა ან დაგვიანება (Late Notice) აუქმებს სადაზღვევო დაფარვას, მიუხედავად ზიანის რეალური მოცულობისა.

2. შემთხვევის ადგილის თვითნებურად დატოვება

კანონი, როგორც წესი, მძღოლს ავალდებულებს დარჩეს შემთხვევის ადგილზე და დაელოდოს უფლებამოსილ პირს, გარდა კანონით გათვალისწინებული გადაუდებელი შემთხვევებისა. დაშავებულის სამკურნალო დაწესებულებაში გადაყვანის აუცილებლობამ შეიძლება გამონაკლისი შექმნას, თუმცა ასეთ დროსაც საჭიროა კანონით დადგენილი მოქმედებების შესრულება. კონკრეტული პასუხისმგებლობა გარემოებებზეა დამოკიდებული და უნდა შეფასდეს მოქმედი ადმინისტრაციული კანონმდებლობის მიხედვით.

3. ბრალეულობის ნაჩქარევი აღიარება

არ გამოიტანოთ სამართლებრივი დასკვნა სტრესის ფონზე. მიაწოდეთ პოლიციას ზუსტი ფაქტები, ითანამშრომლეთ და ნუ მოიგონებთ ან დამალავთ გარემოებებს. ერთი ემოციური ფრაზა ავტომატურად არ წყვეტს პასუხისმგებლობის საკითხს: შეფასება ხდება ყველა შესაბამისი მტკიცებულების საფუძველზე, როგორც ჩანს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკაშიც.

ანგლო-ამერიკულ იურიდიულ პრაქტიკაში (ცნობილ ქეისში Podias v. Mairs) ნათლად ჩანს, რომ სტრესის ფონზე გაკეთებული პირველადი განცხადებები კრიტიკულად მოწმდება ობიექტური ფაქტებით.

გარდა ამისა, დასავლური პრეცედენტები, როგორიცაა Li v. Yellow Cab Co., საფუძვლად უდევს თანამბრალეულობის (Comparative Negligence) პრინციპს — თუნდაც ნაწილობრივ თქვენი ბრალიც იკვეთებოდეს, ეს არ ნიშნავს, რომ მეორე მხარისგან ზიანის პროცენტული ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება გეკარგებათ.

4. მტკიცებულებების დაკარგვა

თუ უსაფრთხოა, გადაიღეთ ავტომობილების მდებარეობა და დაზიანებები, საგზაო ნიშნები, გზის საფარი და ხილული სამუხრუჭე კვალი. ჩაიწერეთ დრო, მოწმეების საკონტაქტო ინფორმაცია და შეინახეთ ვიდეორეგისტრატორის ჩანაწერი. არ შექმნათ საფრთხე საკუთარი ან სხვისი უსაფრთხოებისთვის და მოერიდეთ შემთხვევის ადგილიდან მტკიცებულებების გადაადგილებას, თუ ეს უსაფრთხოებისთვის აუცილებელი არ არის. ზიანის ანაზღაურების დავაში მტკიცებულებებს გადამწყვეტი მნიშვნელობა შეიძლება ჰქონდეს; იხილეთ სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი, აგრეთვე მტკიცებულებებისა და მიზეზობრივი კავშირის საკითხებზე საქმე ას-1031-989-2014 და საქმე ას-897-2024.

საერთაშორისო პრაქტიკაში არსებობს მტკიცებულებათა განადგურების მკაცრი სამართლებრივი შედეგი (Spoliation of Evidence). თუ მძღოლი ვერ უზრუნველყოფს ჩანაწერების ან ფოტოების შენახვას, სასამართლომ, პრეცედენტული სამართლის მიხედვით, ეს შეიძლება მის საწინააღმდეგო მოქმედებად (Adverse Inference) მიიჩნიოს.

5. დოკუმენტებზე წაუკითხავად ხელმოწერა

ყურადღებით წაიკითხეთ პოლიციის ჩანაწერი, სადაზღვევო ფორმა და ნებისმიერი შეთანხმება. თუ ფაქტი არასწორად არის აღწერილი, მოითხოვეთ შესწორება ან თქვენი შენიშვნის დაფიქსირება და შეინახეთ ასლი. დაუყოვნებლივ გაეცანით პოლისის შეტყობინების ვადებსა და პირობებს: დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახური განმარტავს, რომ სადაზღვევო შემთხვევისას მნიშვნელოვანია ხელშეკრულების წესების დაცვა. მზღვეველის გადაწყვეტილებასთან უთანხმოებისას შეისწავლეთ პრეტენზიის წარდგენის ოფიციალური პროცედურა.

სასამართლოს პრაქტიკაც აჩვენებს, რომ სადაზღვევო დაფარვა პოლისისა და გარემოებების მიხედვით ფასდება (საქმე ას-916-2025, ას-865-2023 და ას-566-566-2018).

დამატებით იხილეთ ას-1195-2025 და ას-232-2025, ხოლო სადაზღვევო პოლისის განმარტებისა და დაფარვის საკითხებზე - ას-1525-2024 და ას-1058-2024.

დოკუმენტების ხელმოწერისას გაითვალისწინეთ საერთაშორისო პრინციპი Contra Proferentem, რომელიც კლასიკურ ბრიტანულ ქეისში Houghton v. Trafalgar Insurance Co. დამკვიდრდა. ამ წესის მიხედვით, თუ სადაზღვევო პოლისის პირობა ბუნდოვანი ან ორაზროვანია, სასამართლო მას ყოველთვის მომხმარებლის (მძღოლის) სასარგებლოდ და ხელშეკრულების შემდგენი კომპანიის საზიანოდ განმარტავს.