სამედიცინო დაუდევრობა და პაციენტის უფლებები საქართველოში: როგორ დავიცვათ თავი და მოვითხოვოთ ზიანის ანაზღაურება

1. პაციენტის უფლებები და ექიმის ვალდებულების სამართლებრივი ფარგლები

საქართველოს კანონმდებლობა მკაცრად არეგულირებს სამედიცინო მომსახურების სტანდარტებსა და პაციენტის გარანტიებს. პაციენტის უფლებების შესახებ კანონის მიხედვით, პაციენტს აქვს უფლება მიიღოს ინფორმირებული თანხმობა ნებისმიერ ჩარევამდე, იცოდეს მოსალოდნელი რისკები და ჰქონდეს წვდომა საკუთარ მონაცემებზე.

ამავდროულად, ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ კანონის შესაბამისად, სამედიცინო დაწესებულება და ექიმი ვალდებულნი არიან მკურნალობა წარმართონ საყოველთაოდ აღიარებული პროფესიული და ეთიკური სტანდარტების, გაიდლაინებისა და პროტოკოლების დაცვით. სტანდარტის დარღვევა, რამაც ჯანმრთელობის დაზიანება ან სიცოცხლის მოსპობა გამოიწვია, ქმნის სამართლებრივი პასუხისმგებლობის საფუძველს.

2. სამედიცინო დოკუმენტაციის დაუყოვნებლივი გამოთხოვა და ფიქსაცია

სამედიცინო დავისას მტკიცებულებათა უმთავრესი წყარო კლინიკაში არსებული დოკუმენტაციაა. პაციენტს ან მის უფლებამოსილ წარმომადგენელს სრული უფლება აქვს მოითხოვოს და მიიღოს პაციენტის ავადმყოფობის ისტორია, ლაბორატორიული და ინსტრუმენტული კვლევის შედეგები და ექიმთა ყოველდღიური ჩანაწერები.

განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა ისეთ დეტალებს, როგორიცაა ექიმის მიერ გაცემული მედიკამენტების დანიშნულება, პრეპარატების დოზირება და ორგანიზმში შეყვანის დრო, ოპერაციული ჩარევისა და ანესთეზიისა მიმდინარეობის ოქმები. ამ მასალების დროული ფიქსაცია გამორიცხავს ჩანაწერების შემდგომ კორექტირებას.

კლინიკას არ აქვს უფლება უარი თქვას ასლების გაცემაზე, რადგან ამას უზრუნველყოფს ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ კანონი, ხოლო პაციენტის კონფიდენციალური მონაცემების უსაფრთხოებასა და წვდომას იცავს პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ კანონი.

3. რეაგირება მარეგულირებელ ორგანოში: სამედიცინო სააგენტო

პროფესიული გადაცდომის ან მკურნალობის სტანდარტის დარღვევის შესამოწმებლად ერთ-ერთი პირველი ნაბიჯია ოფიციალური საჩივრით მიმართვა სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს წინაშე.

სააგენტო შეისწავლის საექიმო საქმიანობას, რომელსაც განსაზღვრავს მთავრობის შესაბამისი დადგენილებით დამტკიცებული დებულება და პროფესიული საბჭოს რეგულაციები. სააგენტოს უფლება აქვს ექიმს შეუჩეროს ან გაუუქმოს სახელმწიფო სერტიფიკატი, ხოლო კლინიკას დააკისროს სანქციები.

ადმინისტრაციული წარმოების წარმართვა და სააგენტოს მიერ მიღებული დასკვნის გასაჩივრების უფლება რეგულირდება იმ წესებით, რომელსაც ადგენს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი.

4. სისხლისსამართლებრივი წარმოება და ექსპერტიზის დანიშვნა

თუ სამედიცინო შეცდომამ ან უმოქმედობამ გამოიწვია პაციენტის ჯანმრთელობის მძიმე დაზიანება ან ფატალური შედეგი, დაზარალებულ მხარეს უფლება აქვს განცხადებით მიმართოს საქართველოს პროკურატურას ან პოლიციას გამოძიების დასაწყებად. საქმის კვალიფიკაცია ხდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის შესაბამისი მუხლებით (სიცოცხლის ან ჯანმრთელობის გაუფრთხილებლობით დაზიანება, პროფესიული მოვალეობის არაჯეროვნად შესრულება).

სამედიცინო დავებში მთავარი მტკიცებულებაა კომისიური სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზის დასკვნა, რომელიც ადგენს, არსებობს თუ არა პირდაპირი მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი ექიმის ქმედებასა და დამდგარ მძიმე შედეგს შორის. ექსპერტიზის დანიშვნის, ალტერნატიული ექსპერტის მოწვევისა და საქმის მასალების გამოკვლევის გარანტიები უზრუნველყოფილია საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით.

საერთაშორისო სტანდარტების კუთხით, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს დიდმა პალატამ საქმეში Lopes de Sousa Fernandes v. Portugal განმარტა სახელმწიფოს პოზიტიური ვალდებულება პაციენტის სიცოცხლის დასაცავად და სამედიცინო შეცდომების ობიექტურად გამოსაძიებლად. ასევე საქმეში Calvelli and Ciglio v. Italy ევროპულმა სასამართლომ ხაზი გაუსვა დაზარალებულის უფლებას სამართლებრივ დაცვაზე სამედიცინო უყურადღებობისას, რასაც აჯამებს ECHR-ის ჯანმრთელობის შესახებ მიმოხილვა.

5. მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურება სასამართლოში

სამოქალაქო სასამართლოში სარჩელის წარდგენისას მტკიცებულებათა შეფასება და საპროცესო ვადები მიმდინარეობს იმ სტანდარტით, რომელსაც ითვალისწინებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსიც. პაციენტს ან მის ოჯახს შეუძლია მოითხოვოს როგორც რეალური მკურნალობის, რეაბილიტაციისა და დაკარგული შემოსავლის ანაზღაურება, ასევე სოლიდური მორალური ზიანი.

ზიანის ანაზღაურების სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის დელიქტური ნორმები და 1007-ე მუხლი, რომელიც აწესრიგებს სამსახურებრივი ან პროფესიული მოვალეობის არაჯეროვნად შესრულებით მიყენებული ზიანის კომპენსაციას. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკით (№ას-1163-1092-2012) და (№ას-1268-1526-09), სამედიცინო პასუხისმგებლობის დაკისრებისას გადამწყვეტია ექიმის ქმედების პროფესიულ სტანდარტთან შეუსაბამობა და მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის დადასტურება.

აბაშიძის იურიდიული ოფისი და მისი გამოცდილი ადვოკატები დაგეხმარებიან სამედიცინო დოკუმენტების დროულ მოპოვებაში, საექსპერტო კითხვების სწორ ფორმულირებასა და კლინიკის წინააღმდეგ თქვენი უფლებების დაცვაში სასამართლოს ყველა ინსტანციაში. დაჯავშნეთ იურიდიული კონსულტაცია კვალიფიციურ ადვოკატთან.