აბაშიძის იურიდიული ოფისი
+995555007893
საბანკო და სამოქალაქო სამართალი · 5 წთ წასაკითხად · 2026-11-12

სესხის ხანდაზმულად ცნობა საქართველოში: ვადები, შეწყვეტა და პრაქტიკული რისკები

სამოქალაქო კოდექსი, კალენდარი და სესხის ხელშეკრულება ხანდაზმულობის ვადის გამოსათვლელად
დროთა განმავლობაში კრედიტორის მოთხოვნა შეიძლება ხანდაზმული გახდეს, თუმცა ხანდაზმულობა ვალს ავტომატურად არ აქრობს და დავის შედეგს მხოლოდ სწორი სამართლებრივი პოზიციით ცვლის. ქვემოთ მოცემულია სამოქალაქო კოდექსის მთავარი წესები და მათი პრაქტიკული მნიშვნელობა როგორც მოვალისთვის, ისე კრედიტორისთვის.

რა ვადები მოქმედებს

ზოგადი ხანდაზმულობის ვადა ათი წელია (128-ე მუხლი), ხოლო სახელშეკრულებო მოთხოვნებზე — სამი წელი, უძრავ ქონებასთან დაკავშირებულ მოთხოვნებზე კი ექვსი (129-ე მუხლი). პერიოდულ შესრულებაზეც ვადა სამი წელია.

ათვლა იწყება მოთხოვნის წარმოშობიდან, ანუ მაშინ, როცა პირმა უფლების დარღვევის შესახებ შეიტყო ან უნდა შეეტყო. კონკრეტულ სესხზე, განსაკუთრებით იპოთეკით უზრუნველყოფილზე, რომელი ვადა გამოიყენება, ცალკე სამართლებრივ შეფასებას მოითხოვს. ბანკის სესხზეც იგივე წესები მოქმედებს, თუმცა ვადამდელი გამოთხოვა და ხელშეკრულების პირობები შეიძლება ათვლის დაწყებაზე აისახოს.

რა წყვეტს ან აჩერებს ვადას

ვადის დენა წყდება, როცა მოვალე მოთხოვნას ცნობს: ნაწილობრივ იხდის ვალს ან პროცენტს, ან უზრუნველყოფას წარადგენს (137-ე მუხლი). ასევე წყვეტს კრედიტორის მიერ სარჩელის შეტანა (138-ე მუხლი), რის შემდეგაც ვადა თავიდან დაიწყება.

კერძო მედიაციის დაწყება ვადას აჩერებს (140-ე მუხლი). მხარეები ხანდაზმულობის ვადებს შეთანხმებით ვერ შეცვლიან, ხოლო სასამართლო გადაწყვეტილებით დადასტურებულ მოთხოვნაზე ვადა ათი წელია.

მნიშვნელოვანია თითოეული ფაქტის თარიღი: ბოლო გადახდა, წერილობითი აღიარება, სარჩელის რეგისტრაცია და მედიაციის დაწყება.

ხანდაზმულობის შედეგი

ვადის გასვლის შემდეგ მოვალეს აქვს უფლება, უარი თქვას შესრულებაზე (144-ე მუხლი). ამ უფლებას მოვალე სასამართლოში დროულად უნდა დაეყრდნოს.

თუ მოვალემ ხანდაზმული ვალი მაინც შეასრულა, დაბრუნებას ვეღარ მოითხოვს; იგივე ეხება ვალის ცნობასა და უზრუნველყოფას. ამიტომ ნებისმიერი გადახდის, წერილობითი დადასტურების ან გრაფიკის გადასინჯვის წინ ვადის გასვლა კვალიფიციურად უნდა შეფასდეს.

კრედიტორისა და მოვალის სტრატეგია

კრედიტორისთვის მთავარია ვადის დენის ზუსტი აღრიცხვა, დროული სარჩელი და ცნობის დამადასტურებელი წერილობითი მტკიცებულებები.

მოვალისთვის — ვადის გასვლის ფაქტის დოკუმენტირება, დაპირებებისა და ხელმოწერებისგან თავის შეკავება და პროცესში ხანდაზმულობაზე დროული მითითება. ორივე მხარისთვის სასარგებლოა დავის გარეშე გადაწყვეტაც: შეთანხმება ან რესტრუქტურიზაცია.

რა უნდა გადაამოწმოთ

შეაგროვეთ ხელშეკრულება, გრაფიკი, გადახდის ისტორია და მიმოწერა. უზრუნველყოფისა და რეგისტრირებული ტვირთების შესამოწმებლად გამოიყენეთ საჯარო რეესტრის ამონაწერი (ტარიფები), ხოლო პრაქტიკის შესასწავლად — საერთო სასამართლოების და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს ბაზები.

ვადების შეზღუდვა სასამართლოსთან ხელმისაწვდომობის უფლებასაც უკავშირდება. დაიწყეთ ათვლის თარიღის დადგენით, შემდეგ გაარკვიეთ, იყო თუ არა შეწყვეტის ან შეჩერების საფუძველი, და მხოლოდ ამის შემდეგ გადაწყვიტეთ, მოლაპარაკება გირჩევნიათ თუ სარჩელი.

სწორი ადვოკატის შერჩევა

ადვოკატი ვალდებულია დაიცვას პროფესიული საიდუმლოება, წინასწარ განმარტოს ხარჯები და ეთიკის კოდექსით შედეგის გარანტია არ გასცეს.

პროფესიული სტანდარტები საერთაშორისო დონეზეც არის ჩამოყალიბებული: CCBE, IBA, გაეროს ძირითადი პრინციპები, ევროპის საბჭოს კონვენცია და ევროპის საბჭოს პროექტი საქართველოში. კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევაში შესაძლოა იურიდიული დახმარების სამსახურს მიმართოთ.

შეჯამება

აბაშიძის იურიდიული ოფისი სესხის დავებზე გთავაზობთ სრულყოფილ იურიდიულ მომსახურებას. ჩვენ გადავამოწმებთ დოკუმენტებს, ვადებს და შევქმნით სწორ სტრატეგიას. დაგვიკავშირდით ან დაჯავშნეთ კონსულტაცია ახლავე.

ხშირი კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები: სესხის ხანდაზმულობა და საბანკო დავები

რამდენია სესხის ხანდაზმულობის ვადა საქართველოში?

სახელშეკრულებო მოთხოვნებზე ზოგადად სამი წელია, უძრავ ქონებასთან დაკავშირებულზე — ექვსი (სსკ 129-ე მუხლი). პერიოდულ შესრულებაზეც ვადა სამი წელია. კონკრეტული სესხის კვალიფიკაცია ინდივიდუალურად უნდა შეფასდეს.

ქრება თუ არა ხანდაზმული სესხი ავტომატურად?

არა. ხანდაზმულობა ვალს ავტომატურად არ აქრობს. ვადის გასვლის შემდეგ მოვალეს აქვს უფლება, უარი თქვას შესრულებაზე (სსკ 144-ე მუხლი). ამ უფლებას მოვალე სასამართლო დავაში დროულად უნდა დაეყრდნოს.

რა წყვეტს ან აჩერებს ხანდაზმულობის ვადას?

ვალის ცნობა, ნაწილობრივი გადახდა და სარჩელის შეტანა წყვეტს ვადას, რის შემდეგაც ათვლა თავიდან იწყება; მედიაციის დაწყება კი ვადას აჩერებს (137-ე-141-ე მუხლები).

შეიძლება თუ არა ხანდაზმული სესხის გადახდილი თანხის დაბრუნება?

არა. თუ მოვალემ ვალდებულება ვადის გასვლის შემდეგ შეასრულა, თანხის უკან დაბრუნებას ვეღარ მოითხოვს (სსკ 144-ე მუხლი). იგივე ეხება ვალის წერილობით აღიარებასა და უზრუნველყოფის მიცემას.

როგორ შევამოწმოთ ადვოკატი სესხის დავაზე?

შეამოწმეთ ადვოკატთა ასოციაციის რეესტრი და იურიდიული ფირმების რეესტრი. ადვოკატი ვალდებულია დაიცვას პროფესიული საიდუმლოება და ეთიკის კოდექსით არ გასცეს შედეგის გარანტია.

გჭირდებათ იურიდიული კონსულტაცია?

დაუკავშირდით ადვოკატ გია აბაშიძეს დეტალური სამართლებრივი ანალიზისთვის.

დაჯავშნეთ კონსულტაცია
სამართლებრივი ცნობარი და რჩევები

სხვა პუბლიკაციები

ყველა სტატია →
ადმინისტრაციული აქტის გასაჩივრება — ვადები და პრაქტიკული გზამკვლევი
[ადმინისტრაციული სამართალი]

ადმინისტრაციული აქტის გასაჩივრება — ვადები და პრაქტიკული გზამკვლევი

გაიგეთ, რა ვადაში შეგიძლიათ გაასაჩივროთ ადმინისტრაციული ორგანოს გადაწყვეტილება საქართველოში და რა ხდება ვადის გაშვების შემთხვევაში. კონსულტაცია ადმინისტრაციული სამართლის ადვოკატთან.

სრულად წაკითხვა →
უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების სამართლებრივი რისკები
[სამოქალაქო სამართალი]

უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების სამართლებრივი რისკები

რა უნდა შეამოწმოთ საჯარო რეესტრში ბინის ან მიწის ნაკვეთის ყიდვამდე და როგორ აირიდოთ თავიდან იპოთეკის თუ ყადაღის რისკები. იურიდიული კონსულტაცია უძრავი ქონების გარიგებებზე.

სრულად წაკითხვა →
დაკავება და ბრალდებულის უფლებები საქართველოში — რა უნდა იცოდეთ
[სისხლის სამართალი]

დაკავება და ბრალდებულის უფლებები საქართველოში — რა უნდა იცოდეთ

რა უფლებები აქვს დაკავებულ პირს საქართველოში — დუმილის უფლება, ადვოკატის მოთხოვნა და დაკავების მაქსიმალური ვადა სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით. სისხლის სამართლის ადვოკატის კონსულტაცია.

სრულად წაკითხვა →
როგორ დავამტკიცოთ თვალთმაქცური გარიგება საქართველოში
[საადვოკატო პრაქტიკა]

როგორ დავამტკიცოთ თვალთმაქცური გარიგება საქართველოში

ხელმოწერილი ხელშეკრულება სასამართლოსთვის საბოლოო სიტყვა არ არის. გაიგეთ როგორ მტკიცდება თვალთმაქცური ან მოჩვენებითი გარიგება სკ-ის 56-ე მუხლით, რა არის მტკიცების ტვირთი, ვადები და პრაქტიკული რისკები.

სრულად წაკითხვა →
მშენებარე ბინის შეძენა საქართველოში: რისკები, რომლებიც ხელმოწერამდე უნდა შეამოწმოთ
[საადვოკატო პრაქტიკა]

მშენებარე ბინის შეძენა საქართველოში: რისკები, რომლებიც ხელმოწერამდე უნდა შეამოწმოთ

მშენებარე ბინის შეძენისას მთავარი საფრთხე ხშირად მშენებლობის შეუსრულებლობა კი არა, ხელშეკრულების ერთი შეუმჩნეველი პირობაა. გაიგეთ რა უნდა შეამოწმოთ ხელმოწერამდე.

სრულად წაკითხვა →
სამედიცინო დაუდევრობა და პაციენტის უფლებები საქართველოში: როგორ დავიცვათ თავი და მოვითხოვოთ ზიანის ანაზღაურება
[საადვოკატო პრაქტიკა]

სამედიცინო დაუდევრობა და პაციენტის უფლებები საქართველოში: როგორ დავიცვათ თავი და მოვითხოვოთ ზიანის ანაზღაურება

სამედიცინო დაუდევრობა, ექიმის შეცდომა და პაციენტის ჯანმრთელობისთვის მიყენებული ზიანი: როგორ გამოვითხოვოთ დოკუმენტაცია, დავნიშნოთ ექსპერტიზა და მივიღოთ კომპენსაცია.

სრულად წაკითხვა →