სესხის ხანდაზმულად ცნობა საქართველოში: ვადები, შეწყვეტა და პრაქტიკული რისკები
რა ვადები მოქმედებს
ზოგადი ხანდაზმულობის ვადა ათი წელია (128-ე მუხლი), ხოლო სახელშეკრულებო მოთხოვნებზე — სამი წელი, უძრავ ქონებასთან დაკავშირებულ მოთხოვნებზე კი ექვსი (129-ე მუხლი). პერიოდულ შესრულებაზეც ვადა სამი წელია.
ათვლა იწყება მოთხოვნის წარმოშობიდან, ანუ მაშინ, როცა პირმა უფლების დარღვევის შესახებ შეიტყო ან უნდა შეეტყო. კონკრეტულ სესხზე, განსაკუთრებით იპოთეკით უზრუნველყოფილზე, რომელი ვადა გამოიყენება, ცალკე სამართლებრივ შეფასებას მოითხოვს. ბანკის სესხზეც იგივე წესები მოქმედებს, თუმცა ვადამდელი გამოთხოვა და ხელშეკრულების პირობები შეიძლება ათვლის დაწყებაზე აისახოს.
რა წყვეტს ან აჩერებს ვადას
ვადის დენა წყდება, როცა მოვალე მოთხოვნას ცნობს: ნაწილობრივ იხდის ვალს ან პროცენტს, ან უზრუნველყოფას წარადგენს (137-ე მუხლი). ასევე წყვეტს კრედიტორის მიერ სარჩელის შეტანა (138-ე მუხლი), რის შემდეგაც ვადა თავიდან დაიწყება.
კერძო მედიაციის დაწყება ვადას აჩერებს (140-ე მუხლი). მხარეები ხანდაზმულობის ვადებს შეთანხმებით ვერ შეცვლიან, ხოლო სასამართლო გადაწყვეტილებით დადასტურებულ მოთხოვნაზე ვადა ათი წელია.
მნიშვნელოვანია თითოეული ფაქტის თარიღი: ბოლო გადახდა, წერილობითი აღიარება, სარჩელის რეგისტრაცია და მედიაციის დაწყება.
ხანდაზმულობის შედეგი
ვადის გასვლის შემდეგ მოვალეს აქვს უფლება, უარი თქვას შესრულებაზე (144-ე მუხლი). ამ უფლებას მოვალე სასამართლოში დროულად უნდა დაეყრდნოს.
თუ მოვალემ ხანდაზმული ვალი მაინც შეასრულა, დაბრუნებას ვეღარ მოითხოვს; იგივე ეხება ვალის ცნობასა და უზრუნველყოფას. ამიტომ ნებისმიერი გადახდის, წერილობითი დადასტურების ან გრაფიკის გადასინჯვის წინ ვადის გასვლა კვალიფიციურად უნდა შეფასდეს.
კრედიტორისა და მოვალის სტრატეგია
კრედიტორისთვის მთავარია ვადის დენის ზუსტი აღრიცხვა, დროული სარჩელი და ცნობის დამადასტურებელი წერილობითი მტკიცებულებები.
მოვალისთვის — ვადის გასვლის ფაქტის დოკუმენტირება, დაპირებებისა და ხელმოწერებისგან თავის შეკავება და პროცესში ხანდაზმულობაზე დროული მითითება. ორივე მხარისთვის სასარგებლოა დავის გარეშე გადაწყვეტაც: შეთანხმება ან რესტრუქტურიზაცია.
რა უნდა გადაამოწმოთ
შეაგროვეთ ხელშეკრულება, გრაფიკი, გადახდის ისტორია და მიმოწერა. უზრუნველყოფისა და რეგისტრირებული ტვირთების შესამოწმებლად გამოიყენეთ საჯარო რეესტრის ამონაწერი (ტარიფები), ხოლო პრაქტიკის შესასწავლად — საერთო სასამართლოების და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს ბაზები.
ვადების შეზღუდვა სასამართლოსთან ხელმისაწვდომობის უფლებასაც უკავშირდება. დაიწყეთ ათვლის თარიღის დადგენით, შემდეგ გაარკვიეთ, იყო თუ არა შეწყვეტის ან შეჩერების საფუძველი, და მხოლოდ ამის შემდეგ გადაწყვიტეთ, მოლაპარაკება გირჩევნიათ თუ სარჩელი.
სწორი ადვოკატის შერჩევა
ადვოკატი ვალდებულია დაიცვას პროფესიული საიდუმლოება, წინასწარ განმარტოს ხარჯები და ეთიკის კოდექსით შედეგის გარანტია არ გასცეს.
პროფესიული სტანდარტები საერთაშორისო დონეზეც არის ჩამოყალიბებული: CCBE, IBA, გაეროს ძირითადი პრინციპები, ევროპის საბჭოს კონვენცია და ევროპის საბჭოს პროექტი საქართველოში. კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევაში შესაძლოა იურიდიული დახმარების სამსახურს მიმართოთ.
შეჯამება
აბაშიძის იურიდიული ოფისი სესხის დავებზე გთავაზობთ სრულყოფილ იურიდიულ მომსახურებას. ჩვენ გადავამოწმებთ დოკუმენტებს, ვადებს და შევქმნით სწორ სტრატეგიას. დაგვიკავშირდით ან დაჯავშნეთ კონსულტაცია ახლავე.
ხშირად დასმული კითხვები: სესხის ხანდაზმულობა და საბანკო დავები
რამდენია სესხის ხანდაზმულობის ვადა საქართველოში?
ქრება თუ არა ხანდაზმული სესხი ავტომატურად?
რა წყვეტს ან აჩერებს ხანდაზმულობის ვადას?
შეიძლება თუ არა ხანდაზმული სესხის გადახდილი თანხის დაბრუნება?
როგორ შევამოწმოთ ადვოკატი სესხის დავაზე?
გჭირდებათ იურიდიული კონსულტაცია?
დაუკავშირდით ადვოკატ გია აბაშიძეს დეტალური სამართლებრივი ანალიზისთვის.
დაჯავშნეთ კონსულტაცია